2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қаржы ұйымдарын қоспағанда, жария мүдделі ұйымдар (ЖМҰ) депозитарийге ұсынатын жылдық қаржылық есептілік нысандарына енгізілген өзгерістер күшіне енеді.
Негізгі өзгерістер пайда мен залал туралы есепке және жанама әдіспен жасалатын ақша қаражатының қозғалысы туралы есепке қатысты. Есептілік нысандарының жаңартылуы «Қаржылық есептіліктегі ұсыну және ақпаратты ашып көрсету» 18-ХҚЕС-ын енгізуге байланысты.
Пайда мен залал туралы есеп: қызметтің үш бағыты
Жаңа нысанда кірістер мен шығыстар үш санатқа бөлінеді:
- Операциялық қызмет – түсім, сатылған өнімнің, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны, өткізу шығыстары, әкімшілік және басқа да операциялық кірістер мен шығыстар.
- Инвестициялық қызмет – инвестицияларға, қаржылық активтерге, инвестициялық жылжымайтын мүлікке және қаржылық жалдауға байланысты кірістер мен шығыстар.
- Қаржыландыру қызметі – қаржылық міндеттемелер бойынша кірістер мен шығыстар, оның ішінде қаржылық жалдау бойынша шығыстар.
Әрбір қызмет бағыты бойынша жеке көрсеткіштер мен аралық қаржылық нәтижелер қарастырылады. Атап айтқанда, операциялық қызметтен түскен пайда (залал), сондай-ақ қаржыландыру қызметі мен салық салу нәтижелерін есепке алғанға дейінгі аралық көрсеткіш енгізіледі.
Осылайша, жаңа нысан ұйым қызметінің әртүрлі бағыттары бойынша қаржылық нәтижелерді неғұрлым айқын бағалауға мүмкіндік береді.
Ақша қаражатының қозғалысы туралы есептегі өзгерістер
Жанама әдіспен жасалатын ақша қаражатының қозғалысы туралы есепке де өзгерістер енгізіледі.
Операциялық қызметтен түскен ақша ағындарын есептеу қолданыстағы нысандағыдай салық салынғанға дейінгі пайдадан (залалдан) емес, операциялық қызметтен түскен пайдадан (залалдан) басталады.
Сонымен қатар, операциялық қызметтен түскен ақша ағындарын есептеу кезінде қолданылатын түзетулердің құрамы нақтыланады. Атап айтқанда, оларға активтердің амортизациясы мен құнсыздануы, оларды шығарудан болған нәтижелер, қаржыландыру шығыстары, қызметкерлерге берілетін сыйақылар, кейінге қалдырылған салықтар және бағамдық айырмалар жатады.
Жекелеген түсімдер мен төлемдерді көрсету тәртібі де өзгереді. Атап айтқанда, алынған сыйақылар инвестициялық қызмет бөлімінде, ал төленген сыйақылар қаржыландыру қызметі бөлімінде көрсетіледі. Жаңа нысанда қаржылық міндеттемелерді түрлендіруден туындайтын шығыстар (кірістер) сияқты қосымша көрсеткіштер де қарастырылады.
Есептілікті ұсыну мерзімі
Бухгалтерлік баланс, капиталдағы өзгерістер туралы есеп және тікелей әдіспен жасалатын ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп қолданыстағы нысанда қалады.
Жылдық қаржылық есептілікті депозитарийге ұсыну мерзімі де өзгермейді: есепті жылдан кейінгі жылдың 31 тамызынан кешіктірмей.
Өзгерістер Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің міндетін атқарушының 2026 жылғы 30 қазандағы № 731 бұйрығымен бекітілді және 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.
Uchet.kz материалдары негізінде.











