Ұлттық статистика бюросы кәсіпорындарда жасанды интеллектіні пайдалану туралы жаңа жылдық статистикалық есептілікті енгізеді. Тиісті 1-ЖИ «Кәсіпорындарда жасанды интеллектіні пайдалану туралы есеп» нысаны Ұлттық статистика бюросы басшысының 2026 жылғы 24 тамыздағы № 25 бұйрығымен бекітілді.
Жаңа талаптар 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді.
1-ЖИ нысаны кәсіпорынның жасанды интеллект технологияларын пайдаланатыны немесе пайдаланбайтыны, қандай нақты шешімдер қолданылатыны, олардың қандай бизнес-процестерге тартылғаны және оларды пайдаланудан ұйым қандай нәтиже алатыны туралы ақпарат беруді көздейді.
1-ЖИ нысанын кімдер тапсыруға тиіс
1-ЖИ нысанын 100-ден астам қызметкері бар заңды тұлғалар, олардың филиалдары, өкілдіктері және өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелері тапсырады.
Талап Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіне (ЭҚЖЖ) сәйкес экономикалық қызметтің белгілі бір түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға қолданылады. Атап айтқанда, олардың қатарына:
- ауыл шаруашылығы;
- тау-кен өндіру және өңдеу өнеркәсібі;
- энергетика;
- сумен жабдықтау және қалдықтарды басқару;
- көлік және қоймалау;
- мемлекеттік басқару саласындағы қызметтің жекелеген түрлері кіреді.
Статистикалық есептілік ұйымның негізгі экономикалық қызмет түрі бойынша жаппай әдіспен жиналады.
Егер статистикалық есептілікті тапсыру міндеті филиалға немесе басқа оқшауланған құрылымдық бөлімшеге берілсе, мұндай бөлімше нысанды орналасқан жері бойынша дербес тапсырады.
Есептілікті қашан тапсыру қажет
1-ЖИ нысаны жылына бір рет, есепті жылдан кейінгі жылдың 25 ақпанынан кешіктірмей тапсырылады.
Бұйрық 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енетіндіктен, жаңа талаптарға жататын ұйымдар есептілікті алғаш рет 2027 жыл үшін 2028 жылғы 25 ақпанға дейін қоса алғанда тапсыруға тиіс.
Нысанда қандай мәліметтер көрсетіледі
Есеп бірнеше бөлімнен тұрады. Алғашқы кезеңде ұйым жасанды интеллект жүйелерін пайдаланатынын немесе пайдаланбайтынын көрсетеді.
Егер ЖИ технологиялары қолданылмаса, олардың қолданылмау себептері және ұйымның алдағы жылдары мұндай технологияларды пайдалану жоспарлары көрсетілуі тиіс.
Егер жасанды интеллект пайдаланылса, ұйым неғұрлым толық ақпарат ұсынуы қажет. Атап айтқанда:
- қолданылатын жасанды интеллект модельдері мен технологиялары, оның ішінде машиналық оқыту және терең оқыту, табиғи тілді өңдеу, компьютерлік көру, агенттік жүйелер мен роботтар, сондай-ақ шешім қабылдауды қолдау жүйелері туралы;
- ЖИ қолданылатын бизнес-процестер және оны қолдану нәтижелері туралы;
- жасанды интеллектіні дамыту стратегиясының және жауапты тұлғалардың болуы туралы;
- IT-инфрақұрылымның және деректермен жұмыс істеу процестерінің, оның ішінде бұлтты технологияларды пайдаланудың даму деңгейі туралы;
- мамандар, олардың құзыреттері және қызметкерлерді оқыту туралы;
- жасанды интеллект жүйелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және этикалық қағидаттарды сақтау жөніндегі шаралар туралы.
Осылайша, жаңа нысан ЖИ-дің пайдаланылу фактісін ғана тіркеуді емес, сонымен қатар жасанды интеллект технологияларының ұйым қызметіне нақты қалай ықпалдастырылғанын неғұрлым егжей-тегжейлі бағалауды көздейді.
Талаптарды бұзғаны үшін жауапкершілік
Статистикалық есептілікті ұсыну мерзімдерін бұзу, сондай-ақ дәйексіз деректерді ұсыну Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 497-бабына сәйкес жауапкершілікке әкеп соғады.
1-ЖИ нысанына ұйымның басшысы және бас бухгалтері немесе олардың міндеттерін атқаратын тұлғалар қол қоюға тиіс.
Ұйымдар нені ескеруі қажет
Жаңа талаптарға жататын компаниялар 2027 жылдың өзінде 1-ЖИ нысанын толтыруға қажетті ақпаратты жинауды қамтамасыз етуі қажет.
Пайдаланылатын жасанды интеллект жүйелері, оларды қолдану бағыттары, енгізу нәтижелері, жауапты қызметкерлер, инфрақұрылым және қауіпсіздікті бақылау шаралары туралы деректерге ерекше назар аудару қажет.
Жауапты тұлғаларды алдын ала белгілеу және ЖИ-ді пайдалану туралы ақпаратты жүйелі түрде жинақтау жаңа статистикалық есептілікті алғаш рет тапсыруға қажетті деректерді қысқа мерзімде жинауға тура келмей, алдын ала дайындалуға мүмкіндік береді.
